Interview Beter Benutten: slimme diensten

beterbenutten-strook-1

Hoe verbeter je de bereikbaarheid in Nederland over weg, water en spoor als de verkeersdruk toeneemt, maar de hoeveelheid geld en ruimte om nieuwe infrastructuur te bouwen niet? Met hulp van slimme technologie en een hoofdrol voor gedrag van ‘slimme’ reizigers.

Interview met Caspar de Jonge - Ministerie Infrastructuur en Milieu
Artikel uit Objective 23, voorjaar 2015 - ook beschikbaar in pdf

Sinds 2011 voert het programma Beter Benutten een pakket van ruim driehonderdvijftig maatregelen uit. En dat programma wordt - zeker in een aantrekkend economisch klimaat en dito verkeersdrukte - steeds belangrijker. “Beter Benutten zoekt het vooral in slimme diensten die de bestaande netwerken beter benutten en de gebruikers ervan in staat stellen om zelf hun verantwoordelijkheid te nemen,” legt Caspar de Jonge, programmamanager ITS Beter Benutten van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, uit. “De aanpak van Beter Benutten bleek aantrekkelijk: resultaatgericht, korte doorlooptijden en probleemgericht. En reizigersgedrag als uitgangspunt voor oplossingen; daarom analyseren we het gedrag. Wie staat er waarom in de file, waarom variëren ze frequent van snelheid, etc. Kan dat niet anders en beter? Kennis over de achtergronden van hun gedrag maakt individueel maatwerk en keuzen beïnvloeden mogelijk. Met voortdurende monitoring om te meten of alle aannames en verwachtingen zich ook vertalen in effect.”

Gepersonaliseerde diensten

De aanpak van Beter Benutten in het ITS-deel van het programma richt zich op het toepassen van slimme intelligentie onderweg. Overheden krijgen de komende jaren steeds meer een regie- en kaderstellende rol. Dat biedt bedrijven veel ruimte om binnen dat kader aan de slag te gaan. Caspar: “Het gaat ons om wat techniek kan bieden aan weggebruikers, transporteurs, verladers, leasemaatschappijen en binnenvaartschippers in de vorm van gepersonaliseerde diensten. En ook aan beleidsmakers en wegbeheerders.” Technologische innovatie draagt volgens hem bij aan nieuwe mogelijkheden waarbij partijen in waardeketens hun rol aanpassen. Nieuwe technieken leiden bijvoorbeeld tot betere doorstroming en luchtkwaliteit bij lagere kosten. “Zo zijn oplossingen voor snelheidsadviezen, schokgolfsignalering, rijstrookgebruik en in- en uitvoegen van directe meerwaarde voor de gebruiker. Maar ook voor bijvoorbeeld de wegbeheerders.”

Coöperatief

“We hebben tot nu toe vooral op relatief kleine trajecten of een enkele use case ingezet.” Als voorbeelden hiervan noemt Caspar de projecten op de A67 (Brabant in-car III) en de A58 (Spookfiles) die de werking en het effect van het programma goed zichtbaar maken. Ze tonen bovendien aan dat een intensieve samenwerking tussen bedrijven en overheid prima mogelijk is en veel kennis, inzicht en resultaat oplevert. Caspar vervolgt: “Bij de A58 moeten we de stap naar de uitrol van coöperatieve diensten nog maken (september 2015), maar de basis, dus hoe we dat samen doen, is op orde. En de coöperatieve architectuur die samen met inbreng van onder andere Technolution is ontwikkeld, vormt de basis waarop we verder gaan in het vervolg van Beter Benutten.” De eerste stappen naar coöperatief rijden vanuit een publiek-private samenwerking zijn al gezet. In de Innovatiecentrale Helmond werken verkeersmanagers en bedrijven samen aan vraagstukken over wat er in het verkeersbeeld verandert en hoe de wegbeheerder zijn publieke taak beter kan invullen door inbreng vanuit private bedrijven. Maar ook op vaarwegen: “We ontsluiten data van bruggen en sluizen die vertaald worden naar privaat ontwikkelde diensten. Daardoor verbetert het inzicht in de verkeersstromen over weg en water, en krijgen gebruikers een optimaal snelheids- en routeadvies.”

Meetbaar bewijs

De effecten van Beter Benutten die we komende jaren beogen zijn bijvoorbeeld een snellere terminalafhandeling, minder vrachtwagenongevallen, minder oponthoud als je naar een concert of toevallig langs een Gelredome rijdt. En lagere reis- en brandstofkosten voor werkgevers. De aanpak en oplossingen van het programma worden bovendien in beleid verwerkt in de vorm van een ‘Routekaart Beter Geïnformeerd op Weg’. Caspar vervolgt: “Het strategische kader is er dus al. Waar het nu op aankomt, is de meerwaarde voor wegbeheerders en beleidsmakers laten zien: hoeveel datalussen kunnen vervallen omdat we met andere databronnen hetzelfde of een beter verkeersbeeld kunnen krijgen? Kunnen we rode kruizen boven de rijstrook ook op het dashboard laten zien? Kunnen we de hoeveelheid fysieke en elektronische borden en panelen uitfaseren? Hoe sneller we daarvoor het meetbare bewijs leveren, hoe sneller beleid en investeringen worden aangepast.”

Opschalen en bundelen

Beter Benutten gaat verder: Beter Benutten Vervolg. “De eerste drie jaar waren voor fundamentele veranderingen bij overheden en bedrijfsleven te kort, dus mogen we nog drie jaar doorgaan,” licht Caspar toe. “Dan gaan we bewust opschalen in gebruikersgroepen en gebieden en gaan we meer gebundelde functionaliteiten aanjagen.” Caspar ziet daar mogelijkheden. Bijvoorbeeld in het perspectief van autonome voertuigen aan de ene kant en krimpende overheden aan de andere kant. Hier ontstaat meer ruimte voor Intelligente Transport Systemen (ITS). Wel onder voorwaarden: “Partijen moeten snel lokaal of nationaal samen in actie kunnen komen. En daarbij goed de internationale ontwikkelingen in het oog houden, bijvoorbeeld met betrekking tot technische standaarden en de positie van OEM’s. Maar zeker ook maatschappelijke issues als privacy en security van adequate oplossingen voorzien die op maatschappelijk draagvlak kunnen rekenen. Daarbij zoeken we de aansluiting bij de roadmaps van bedrijven die zelf al ambities hebben om nieuwe functionaliteiten en diensten aan te bieden en te groeien. Maar ook bij internationale roadmaps van bijvoorbeeld een Car2Car Consortium. Dat kan alleen door concrete meerwaarde te laten zien: Je kunt als gemeente kiezen: tonnen of zelfs miljoenen besteden aan een uitbreiding of nieuw PRIS-systeem. Of voor enkele duizenden euro’s je dynamische parkeerdata in apps en navigatiediensten vertaald hebben.”

Techniek als dienst

Voorlopig blijft Beter Benutten in ontwikkeling: “We zullen ons nog nadrukkelijker richten op versnelde toepassing en een duurzame doorontwikkeling na 2017.” Caspar pleit ervoor kennis, aanpak en keuzes zo breed mogelijk te delen, in een omgeving waar nieuwkomers en nieuwe diensten eenvoudig op kunnen aansluiten. De verschillende bedrijven en overheden moeten daarom leren denken in termen van diensten en doelgroepen. En over de mate waarin die groepen wegbeheerders, werkgevers, fleetowners, etcetera technische oplossingen als een dienst kunnen afnemen om eigen kosten te drukken, duurzaamheid te verbeteren en gemak en comfort toe te voegen. Dat vraagt om risico’s en initiatief nemen, creatief zijn, in exploitatieovereenkomsten denken en partnerships aangaan met andere bedrijven. Maar ook met overheden. De overheidsmarkt is al aan het veranderen: Van ‘bezit en beheer van techniek’ naar ‘het betrekken van diensten en het delen van verantwoordelijkheid, kansen en risico’. “De behoeften van gebruikers naar slimme diensten zullen alleen maar toenemen,” zo voorspelt Caspar. Het speelveld en de hoeveelheid spelers blijven groeien en dus ook de mix van belangen, mogelijkheden en wensen zullen toenemen. Hij lacht: “Dat zal mijn agenda niet leger maken, maar is uitdagend en alleszins de moeite waard!

Contact:

paul-van-koningsbruggen-1

Gerelateerde items

Schepen op koers met trajectplanner

Lees verder

Project

Beheer en onderhoud op missiekritische systemen

Lees verder

Nieuws

Slimme app FlowPatrol bevorderde doorstroming A58

Lees verder

Project