Verleiden tot fietsen met verkeersmanagement

o25-web-visie

Apps, speciale navigatiekastjes met extra rij-informatie, dynamische borden en informatiepanelen langs de weg: de mogelijkheden voor routeadvies als je met de auto onderweg bent, zijn eindeloos. Daarentegen lijkt de fietser wel te zijn overgeslagen in dit samenspel. Nu gemeenten het belang van een leefbare stad steeds hoger in het vaandel hebben staan, krijgt de fiets als vervoersmiddel steeds meer aanzien en dus aandacht. Kan slimme technologie hier een extra impuls aan geven?

Artikel uit Objective 25, 2016 - ook beschikbaar in pdf

Van gemak voor de gast…

De afgelopen decennia konden we steeds meer met de auto doen. Het liefste parkeerden we deze direct voor de winkel, het museum of het restaurant. Een stukje wandelen of fietsen was geen gemeengoed. Dit werd gestimuleerd doordat de stedelijke ontwikkeling hierop inspeelde. Zo zijn grachten gedempt, extra parkeerplaatsen gemaakt en met navigatiesystemen vind je makkelijk je weg, ook in een stad die je niet kent. Met als resultaat dat we overal met onze auto naartoe gaan.

Daardoor zien we nu dat de autodrukte sterk is toegenomen. Naast het oponthoud, zorgt dit voor veel luchtvervuiling, wat ongunstig is voor de leefbaarheid in een stad. Gemeenten werken er hard aan om deze leefbaarheid te verbeteren en stellen stevige doelstellingen. Zo willen Assen en Leeuwarden in 2020 en de Deense stad Kopenhagen in 2025 CO2-neutraal zijn. Een belangrijk aandeel hierin heeft de verplaatsing van mensen binnen de stad. Een gat in de markt voor het meest milieubewuste vervoersmiddel: de fiets!

Naar leefruimte voor de inwoner

Waar in de afgelopen decennia de auto steeds meer ruimte kreeg in het verkeersbeeld, zien we de laatste paar jaar dat dit langzaamaan wordt teruggedraaid. In veel steden kun je alleen nog parkeren met een parkeervergunning en worden de autovrije gebieden steeds groter. Als aanvulling hierop wordt het dynamisch inrichten van de stedelijke ruimte ook steeds interessanter. In Kopenhagen wordt onderzocht of je in de binnenstad de ruimte die je ’s avonds gebruikt om voor de deur te parkeren, overdag kunt gebruiken voor extra tafels voor restaurants, markten of speelruimte voor kinderen.
Deze ruimte kun je natuurlijk ook gebruiken om overdag extra fietspaden te creëren. Bijvoorbeeld voor een mooie toeristische route, die tevens autoluw is. Via een app kun je deze informatie direct bij de fietser thuis presenteren, eventueel zelfs met notificatie ‘de Paleizenroute is opengesteld voor fietsers’. Hiermee heeft niet alleen de inwoner een voordeel, maar ben je ook weer toegankelijk voor de gast.

De fietser centraal

Natuurlijk is de fiets niet nieuw in verkeersmanagement. Er komen steeds meer fietssnelwegen; de fiets heeft ook al langere tijd in verkeersregelinstallaties (VRI’s) voorkeursinstellingen. In Tilburg is het eerste rode fietssnelwegennetwerk uitgerold, maar ook een stad als Delft heeft een heel fietsroutenetwerk uitgestippeld in combinatie met een autoluw centrum. Maar slimme oplossingen waarbij de fietser individueel voordeel heeft, die zijn er eigenlijk nog niet. Deze intelligente transportsystemen (ITS’en) en -diensten zijn er legio voor de auto en zelfs voor het OV, maar voor de fietser kunnen we nog veel betekenen.

De gemeente Utrecht heeft recent de eerste extra stap gezet. Daar is het eerste parkeerverwijssysteem voor de fietser gelanceerd, in combinatie met hypermoderne, grote stallingen. Het aantal fietsroutes, fietssnelwegen, speciale fietsgarages en nu zelfs fietsparkeerverwijssystemen groeit dus gestaag. Een mooi moment om daar een stukje intelligentie aan toe te voegen, zodat de stap voor niet-gebruikers makkelijk wordt gemaakt.

Route-informatie voor de fietser

Een slimme app ontwikkelen voor een snelweg of N-weg waar het verkeer, duidelijk van elkaar gescheiden, allemaal dezelfde kant op rijdt, is natuurlijk ook sneller te maken dan een variant met allerlei zijstraatjes, wegen die afhankelijk van het tijdstip open of dicht zijn en trams, bussen en voetgangers die overal tussendoor krioelen. 

Maar juist deze fietser, die veel tijdsverlies ondervindt van een opgebroken straat, een fietsfile of niet de snelste route gebruiken, heeft voordeel bij een slimme app. Bijvoorbeeld routebegeleiding, waardoor je een advies voor de snelste route, de veiligste route of waar op dat moment nog fietsparkeerplaatsen zijn, te zien krijgt. Niet alleen handig voor als je gaat winkelen, maar ook voor dagelijks woon-werkverkeer. Want je kunt van tevoren je route checken of een notificatie krijgen als er een verandering is in je dagelijkse route.

Tijdens het conceptproject The Tube in Kopenhagen bleek dat juist de ‘fun-factor’ een belangrijke factor was om als fietser de app te gaan gebruiken. En nee, het was geen game, maar juist een direct voordeel voor de gebruiker. Door de app te gebruiken kregen fietsers meer groen-tijd bij kruisingen. Tevens konden zij op de app zien of ze 100 meter voor het verkeerslicht net even harder moesten trappen om direct met groen nog mee te kunnen. Hier reageerden de Deense fietsers erg positief op, evenals de Deense fietsersbond.

Ook het onderdeel waar gebruikers feedback konden geven op voorgestelde routes werd als prettig gewaardeerd. Zo konden ze aangeven of een route daadwerkelijk veilig is of aantrekkelijk om te fietsen. En stel dat er iets niet prettig is, bijvoorbeeld een paaltje dat scheef staat, kun je dat gelijk doorgeven. Hiermee help je ook direct de rest van de fietscommunity.

Een app op de fiets?

Ik hoor je bijna denken: met een app op de fiets? Ja, net zoals je deze in de auto gebruikt voor persoonlijke rij-informatie, gebruikt een fietser deze apps ook. Bijvoorbeeld met een smartwatch of een standaard op het stuur waar je jouw telefoon in klikt. Niet ongewoon bij huurfietsen als bijvoorbeeld de ‘Go-Bike’. Deze heeft een tablet op het stuur, die je helpt om te navigeren door de stad. Maar wat als we deze huurfietsen ook uitrusten met extra sensoren? Bijvoorbeeld om de luchtkwaliteit te meten en de fietsers afhankelijk daarvan de meest prettige route te laten kiezen?

Of gebruik de informatie van jouw ingeplande navigatie om het overige verkeer hierop te laten anticiperen. Momenteel heeft telecomprovider Vodafone samen met de Fietsersbond daar een mooie campagne van. De ‘SmartJacket’ (slimme jas) geeft met kleine led-lampjes op je rug aan als je naar links of naar rechts gaat afslaan. Deze is er ook in een variant van Lumenus of de Kickstarter-tasvariant van SEIL Led

Dit zou je verder kunnen uitbreiden. Fietsers zouden via hun mobiele telefoon signalen kunnen doorgeven aan automobilisten. Bijvoorbeeld als ze uit een zijstraat komen, krijgt de automobilist op tijd de melding in zijn auto dat er een fietser uit de zijstraat komt.

Terug naar wat er reeds beschikbaar is. Tijdens het Smart City-project in Kopenhagen gaat Technolution, naast een slimme app, ook gebruikmaken van informatiezuilen. Deze worden op drukke fietskruispunten neergezet voor extra route-informatie voor fietsers die de app nog niet gebruiken. Tevens gebruikt de stad deze als trigger om het verschil in reistijd voor de auto en de fiets aan te geven.

Tijd voor verandering

Als je bedenkt dat 61% van de Nederlandse bevolking binnen 15 kilometer van zijn werk woont, zou je verwachten dat meer dan de huidige 25% met de fiets naar het werk zou gaan. In een fietsstad als Kopenhagen gaat 41% al op de fiets naar het werk. Maar deze aantallen kunnen nog veel verder omhoog. Met slimme apps kunnen we de veiligheid en doorstroming flink verbeteren. En door de fiets als sensor in te zetten, biedt het Internet of Things (IoT) voor de eindgebruiker direct voordelen. Dan zal de stap naar vaker gebruik maken van de fiets niet meer zo groot zijn, toch?

Contact:

edwin-mein
paul-van-koningsbruggen-1

Gerelateerde items

Publiek-private innovatie in Kopenhagen

Lees meer

Publicatie

Logistieke winst door slim gebruik beperkte stadsruimte

Lees meer

Nieuws

Technolution opent vestigingen in Kopenhagen en Stockholm

Lees meer

Nieuws

MobiBoxx met Nuna7S in Zuid-Afrika

Lees meer

Nieuws